Open arbeidsmarktdata – geen luxe maar harde noodzaak

 

Frictie, transparantie, informatie en belangen

Iedere tiener met economie in zijn vakkenpakket kent het begrip ‘frictiewerkloosheid’. Zelfs in een samenleving waar de arbeidsmarkt perfect in evenwicht is, zal er altijd werkloosheid zijn, want het kost altijd enige tijd om nieuw werk te vinden of een vacature ingevuld te krijgen. Met het complexer worden van de samenleving en de arbeidsverdeling neemt de frictie toe. De remedie daarvoor is arbeidsmarkt informatie, van openstaande vacatures tot opleidingsmogelijkheden en arbeidsmarktperspectieven en alles daar tussenin. Frictie bestrijd je met transparantie en transparantie ontstaat door informatie.

De informatie die leidt tot meer transparantie en minder werkloosheid wordt geproduceerd door de overheid én door commerciële partijen, intermediairs. De intermediairs creëren de voor hun business optimale transparantie. Dat is logisch want data verwerven en informatie produceren kost geld, geld dat moet worden terugverdiend door waardevolle informatie niet (direct) vrij te geven maar zelf te benutten om tegen een beloning vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Dat alles wil niet overigens zeggen dat intermediairs geen baat kunnen hebben bij het delen van data/informatie met andere intermediairs, hun klanten of de samenleving als geheel. Er is beslist een markt voor het op maat en tegen een vergoeding delen van data en informatie. De techniek daarvoor bestaat ondertussen, de markt daarvoor helaas nog volstrekt onvoldoende.

Gelukkig is er een partij die wél belang heeft bij een maximaal transparante arbeidsmarkt met minimale frictie: de overheid. De overheid kan dat niet zelf, niet alleen omdat data verwerven en informatie produceren ook de overheid geld kost (veel meer zelfs dan commerciële partijen) maar ook omdat de arbeidsmarkt gewoonweg veel te complex is. De overheid moet dus samenwerken met alle partijen op de arbeidsmarkt, waarbij de belangen niet altijd parallel lopen. Zo zal maximale transparantie leiden tot een geringere toegevoegde waarde voor intermediairs maar veelal (overigens ook niet altijd) worden toegejuicht door de werkgevers die de rekeningen van de intermediairs betalen. De overheid staat dus voor de complexe taak om door middel van beleid en door intelligent optreden als aanbieder van informatie de arbeidsmarkt zo transparant mogelijk te maken tegen acceptabele kosten. Ook hier is er een grote rol weggelegd voor de techniek.

 

Transparantie, open data en open source

Dé technische factor die in de laatste twee decennia arbeidsmarkttransparantie heeft bevorderd is natuurlijk het Internet. Meer recent komen daar twee kansrijke ontwikkelingen bij, namelijk open data en open source. Open arbeidsmarktdata houdt in dat nuttige gegevens over de arbeidsmarkt worden vrijgegeven voor publiek gebruik. Vaak worden dergelijke publieke data gecombineerd met andere publieke of private data om informatie te produceren die de bron van de open data niet zelf bezit of waarbij de bron zelf geen belang heeft. Open source is vrij te gebruiken broncode waarmee partijen in staat worden gesteld om data op maat te verwerken tot informatie zonder dat elke keer het wiel opnieuw hoeft te worden uitgevonden.

Open data en open source staan in het arbeidsmarktdomein nog in de kinderschoenen. Een deel van de verklaring daarvoor ligt in de hierboven aangestipte  belangenproblematiek. Een ander deel komt voor uit privacyoverwegingen. Naar onze mening hoeven deze problemen zeker geen beletsel te zijn voor toepassing van data als open data.

 

De Nederlandse overheid nu: vooral het UWV

Met afstand de belangrijkste publieke speler op het terrein van arbeidsmarktinformatie is het UWV. Kijken we naar het UWV vanuit het perspectief van bevordering van arbeidsmarkttransparantie dan zien we een stand van zaken die verre van optimaal is.

De primaire taak van het UWV, met in het bijzonder UWV WERKbedrijf, richt zich op het aan het werk helpen van werklozen en met de bijzondere taak mensen met een arbeidsbeperking. Recent bleek uit berichtgeving in Trouw dat de administratie van de laatste groep dramatisch slecht is en daardoor onbruikbaar voor arbeidsmarktbemiddeling.

Werklozen en gedeeltelijk arbeidsongeschikten worden geacht hun CV op te voeren in werk.nl, maar feitelijk is dat nog steeds facultatief. Ook niet-cliënten van het UWV kunnen overigens gebruik maken van werk.nl en doen dat vaak ook. In de periode van 2012-2018 hebben circa 2,5 miljoen mensen hun CV opgevoerd in werk.nl en de CV-bank van werk.nl bevat op elk moment tussen de 400.000 en 500.000 CVs. Daarmee heeft het UWV goud in handen, goud dat zij nauwelijks gebruikt voor het transparanter maken van de arbeidsmarkt. Als deze CV-data intelligent zouden worden gedeeld met werkgevers en intermediairs zouden werkzoekenden veel beter worden gematcht op beschikbare vacatures. De praktijk is echter dat UWV de CV-gegevens onder zich houdt en alleen matcht op vacatures met eigen software die aantoonbaar niet goed werkt en bij gebrek aan informatie ook niet goed kan werken. Als gevolg daarvan is er rond werk.nl een praktijk ontstaan waarbij intermediairs CV’s via software-bots zelf downloaden. Mede omdat de privacy in werk.nl niet goed is geregeld wordt er dan gesproken over datalekken en criminelen, waar het in de praktijk doorgaans gaat om commerciële partijen die datgene met de gegevens willen doen waarvoor deze zijn geregistreerd: mensen naar werk toe leiden.

Omdat het UWV CV-data onder zich houdt en matcht op vacatures is het ook onvermijdelijk dat UWV vacatures tot zich trekt. Zowel vanwege de hierboven beschreven belangen van intermediairs als vanwege de niet-klantgerichte service die UWV biedt gebruiken veel aanbieders van vacatures – waaronder de overheid zelf – andere kanalen dan werk.nl. Het gevolg daarvan is dat een groot deel van de vacatures door een gespecialiseerde partij van het internet wordt geplukt. Bij de huidige stand van de techniek zijn deze vacatures van inferieure kwaliteit en uiteraard ook kostbaar om te verwerven en verwerken.

Het is al met al eenvoudig om in te zien dat het UWV vanuit het perspectief van bevordering van arbeidsmarkttransparantie ernstig disfunctioneert. En dat terwijl er weinig landen zijn waar de overheid over zoveel arbeidsmarktinformatie beschikt. Hetzelfde UWV heeft immers ook de polisadministratie onder zich en bezit daarmee teruggaand tot 2006 een enorme hoeveelheid informatie over dienstverbanden en inkomens. Al deze informatie wordt nauwelijks of niet gebruikt voor arbeidsmarktbeleid en al helemaal niet gedeeld met andere overheden en andere partijen.

 

Kansen met open data!

Recentelijk zijn er voor het eerst initiatieven vanuit het UWV zelf ondernomen om enige CV- en vacaturedata vrij te geven als open data. Dat initiatief lijkt helaas niet te worden doorgezet, maar het precedent is daar. Partijen verbonden aan het COAD als Sollicity en Birch, maar ook ABN AMRO hebben direct al laten zien dat er al informatie is te peuren uit heel weinig data. Het blijft natuurlijk allemaal marginaal zolang er niet goed wordt nagedacht over arbeidsmarkttransparantie beleid en de rol van het UWV daarin. Ook daar zien we echter beweging. De Kamer voert komend jaar een parlementair onderzoek uit naar de effectiviteit van uitvoeringsorganisaties, waaronder vrijwel zeker ook het UWV. En los daarvan heeft de Kamer een motie aangenomen die vraagt om een onderzoek naar de toekomstbestendigheid van het UWV bij de veranderende Nederlandse arbeidsmarkt. De kans bestaat zeker dat deze ontwikkelingen uitmonden in een ander beleid, met afgeleid daarvan een andere positionering van het UWV en afgeleid daarvan weer een veel grotere rol voor open source en open data. Als het UWV ondertussen haar administratie van de zwakste cliënten op orde krijgt is er perspectief op een meer transparante arbeidsmarkt en daarmee op meer welvaart en welzijn.

 

Het Comité Open Arbeidsmarktdata

Comité Open Arbeidsmarktdata
Leidse Rijn 39
3454 PZ Utrecht, Nederland

Disclaimer

Het Comité heeft meerdere deelnemers die u op deze website kunt vinden en individueel kunt benaderen over hun expertise. Wilt u meer weten, dan kunt u een email sturen aan: arbeidsmarkttransparant@gmail.com